തുന്നിച്ചേർക്കലുകളിലൂടെ: ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഒരു കൂട്ടായ്മ രൂപപ്പെടുന്നു

ഒരു സാധാരണ കടയിൽ കാണുന്ന ഒന്നുമല്ല ആ തോൾബാഗ് എന്ന് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തന്നെ വ്യക്തമായിരുന്നു. വിലകൂടിയതെന്ന തോന്നലുണ്ടാക്കിയത് കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ നിർമ്മിച്ചതാണെന്ന് തോന്നിച്ചതുകൊണ്ടാണ് അത് പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. തയ്യൽക്കടകളിൽ നിന്നും മറ്റും ബാക്കിവരുന്ന പലതരം തുണി കഷ്ണങ്ങൾ ചേർത്തുവെച്ച് നിർമ്മിച്ചതുകൊണ്ട് തന്നെ, കൈകൊണ്ട് തുന്നിയുണ്ടാക്കിയ ഒന്നിൻ്റെ തനതായ ഭംഗി അതിനുണ്ടായിരുന്നു: വർണ്ണാഭമായതും, ഈടുനിൽക്കുന്നതും, ഒപ്പം ആകർഷകവുമായ ഒന്ന്. വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിലുള്ളതും പലതരം ടെക്സ്ചറുകളിലുള്ളതുമായ തുണിത്തരങ്ങൾ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന കൃത്യതയോടെയാണ് ഇതിൽ ഒരുമിച്ച് തുന്നിച്ചേർത്തിരുന്നത്. മാത്രമല്ല, ദിവസേനയുള്ള ഉപയോഗത്തിന് തക്കവണ്ണം ബാഗ് നല്ല ബലമുള്ളതുമായിരുന്നു. ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലെ സ്ത്രീകൾ, സാധാരണയായി ലാൻഡ്‌ഫില്ലുകളിൽ (മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളിൽ) ചെന്നടിയുമായിരുന്ന തുണി കഷ്ണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് പ്രാദേശികമായി തുന്നിയെടുത്തതെന്ന് ആരോ എന്നോട് പറഞ്ഞു. ആ ഒരൊറ്റ വിവരണം മാത്രം മതിയായിരുന്നു എന്നിൽ കൗതുകമുണർത്താൻ.

കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഞാൻ ഐക്യം സ്പേസിലെ (aikyam space) 'സ്റ്റിച്ചിംഗ് ക്ലബ്ബിലേക്ക്' (Stitching Club) നടന്നുചെന്നു. ഉള്ളിൽ ആ മുറി മുഴുവൻ തിരക്കുപിടിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ സജീവമായിരുന്നു. സ്ത്രീകൾ തുണി അളക്കുകയും, തോൾബാഗുകളിൽ പിടി തുന്നിപ്പിടിപ്പിക്കുകയും, സ്ക്രീൻ പ്രിന്റിംഗ് ഡിസൈനുകൾ പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ തയ്യൽ മെഷീനുകൾ ഒരേതാളത്തിൽ ശബ്ദമുണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. തയ്ച്ചുമാറ്റിയ തുണിയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ വീണ്ടും ഉപയോഗപ്രദമായ മറ്റെന്തെങ്കിലും ആയി മാറുന്നതിനായി നിറങ്ങളുടെയും ടെക്സ്ചറുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൃത്യമായി തരംതിരിച്ച് കൂട്ടിയിട്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. വെറുമൊരു മനോഹരമായ കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ബാഗ് മാത്രമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതിയത് യഥാർത്ഥത്തിൽ അതിലും വലിയൊരു കാര്യത്തിൻ്റെ ഭാഗമാണെന്ന് മനസ്സിലായി — കേടുപാടുകൾ തീർക്കൽ (repair), സുസ്ഥിരത (sustainability), ഉപജീവനമാർഗ്ഗം, ഒപ്പം ചേർന്നുള്ള പഠനം എന്നിവയെ മുൻനിർത്തിയുള്ള ഒരു കൂട്ടായ്മയുടെ ശ്രമമായിരുന്നു അത്.

കേടുപാടുകൾ തീർക്കുക, പുനരുപയോഗിക്കുക, പുനർനിർമ്മിക്കുക

എല്ലാ ദിവസവും ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ഐക്യം സ്പേസിൽ തയ്യൽ മെഷീനുകൾ പതുക്കെ ശബ്ദമുണ്ടാക്കാൻ തുടങ്ങും; പല നിറങ്ങളിലുള്ള തുണി കഷ്ണങ്ങൾ നിരത്തിയിട്ടിരിക്കുന്ന നീളമുള്ള മേശകൾക്ക് ചുറ്റും സ്ത്രീകൾ ഒത്തുകൂടുന്നു. ചിലർ പ്രാദേശിക ബുട്ടീക്കുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച തുണി കഷ്ണങ്ങൾ വൃത്തിയായി തരംതിരിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർ തയ്ച്ചുതീർത്ത തോൾബാഗുകളിൽ നിന്ന് അധികമുള്ള നൂലുകൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നു. തൊട്ടടുത്ത്, ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പാക്ക് ചെയ്യുന്നതിന് മുൻപായി ബാഗിൻ്റെ പിടികളുടെ ബലം മറ്റൊരാൾ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പരിശോധിക്കുന്നുണ്ട്. അവിടെ സംസാരവും ഏകാഗ്രതയും ഒപ്പം കൂട്ടായ ഒരു ലക്ഷ്യബോധവും പ്രകടമായിരുന്നു.

മേരി ഗ്രേസിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഐക്യം സ്പേസിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്റ്റിച്ചിംഗ് ക്ലബ്, അംഗങ്ങൾക്ക് തയ്യൽ, അപ്‌സൈക്ലിംഗ് (upcycling), ബാഗ് നിർമ്മാണം എന്നിവയിൽ പരിശീലനം നൽകുന്ന ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സംരംഭമാണ്. ഫോർട്ട് കൊച്ചി, മട്ടാഞ്ചേരി, സമീപ പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്കായി തുറന്നിരിക്കുന്ന ഈ ക്ലബ്ബിൽ സ്ത്രീകൾക്കും സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്കുമാണ് മുൻഗണന. പങ്കാളിത്തം പൂർണ്ണമായും സൌജന്യമാണ്; തയ്യൽ മെഷീനുകൾ, ഉപകരണങ്ങൾ, സാമഗ്രികൾ, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, പരസ്പര പഠനത്തിനുള്ള പിന്തുണ എന്നിവ ഈ സ്പേസ് നൽകുന്നുണ്ട്.

ഈ ക്ലബ്ബിൻ്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലൊന്ന് കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച തോൾബാഗുകളും പൗച്ചുകളുമാണ്. സാധാരണയായി കളയാൻ മാറ്റിവെക്കുന്ന തുണി കഷ്ണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇവ പൂർണ്ണമായും നിർമ്മിക്കുന്നത്. നഗരത്തിലെ തയ്യൽക്കടകളിലും ബുട്ടീക്കുകളിലും, വലിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം ചെറിയ തുണി കഷ്ണങ്ങൾ പലപ്പോഴും മാലിന്യമായാണ് കണക്കാക്കാറുള്ളത്. അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഒടുവിൽ ലാൻഡ്‌ഫില്ലുകളിലോ മിശ്രിത മാലിന്യങ്ങളിലോ വന്ന് ചേരുന്നു.

ഐക്യം സ്പേസിൽ, ഇങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന സാമഗ്രികൾ ശേഖരിക്കുകയും, വൃത്തിയാക്കുകയും, നിറത്തിൻ്റെയും ടെക്സ്ചറിൻ്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ തരംതിരിക്കുകയും, തുടർന്ന് അവയെ ഈടുനിൽക്കുന്നതും മനോഹരമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതുമായ ബാഗുകളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.

സ്റ്റിച്ചിംഗ് ക്ലബ്, ഐക്യം സ്പേസ്

ഈ സ്ത്രീകൾ തയ്യൽ മാത്രമല്ല, തുണി അളക്കുന്നതും മുറിക്കുന്നതും, നിറങ്ങൾ പൊരുത്തപ്പെടുത്തുന്നതും, തുണിത്തരങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതും, ഫിനിഷിംഗ് വിദ്യകളും, സ്ക്രീൻ പ്രിന്റിംഗും എല്ലാം പഠിക്കുന്നു. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സാമഗ്രികൾ പ്രായോഗികവും കാഴ്ചയ്ക്ക് ആകർഷകവുമായ രീതിയിൽ എങ്ങനെ സംയോജിപ്പിക്കാമെന്ന് അവർ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നു. വെറുമൊരു തുണി അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ കൂട്ടമായി തുടങ്ങുന്നത് പതുക്കെ ഉപയോഗപ്രദവും, ശക്തവും, മനോഹരവുമായ ഒന്നായി മാറുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ മുഴുവൻ ആവേശത്തോടെ വിവരിക്കുമ്പോൾ, ബാഗുകളുടെ ക്വാളിറ്റി ചെക്കിംഗ് (ഗുണനിലവാര പരിശോധന) തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്ന് ഐക്യം സ്പേസ് കോർഡിനേറ്റർ വിവേക് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. ഒരു ഉൽപ്പന്നം എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കണം എന്ന് മാത്രമല്ല, അത് എങ്ങനെ മികച്ച രീതിയിൽ ഉണ്ടാക്കണം എന്നും ഇവിടുത്തെ അംഗങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.

സുസ്ഥിരമായ ഒരു ഭാവി തുന്നിച്ചേർക്കുന്നു

ഇന്നത്തെ ഫാഷൻ വ്യവസായം വലിയതോതിൽ "എടുക്കുക, ഉണ്ടാക്കുക, എറിഞ്ഞുകളയുക" (take, make, throw away) എന്ന മാതൃകയാണ് പിന്തുടരുന്നത്. കുറച്ചു തവണ മാത്രം ധരിച്ച ശേഷം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ വലിയ അളവിലുള്ള പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഫാസ്റ്റ് ഫാഷനും വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനവും വസ്ത്രങ്ങൾ വിലകുറഞ്ഞതാക്കി മാറ്റുകയും, വേഗത്തിൽ വാങ്ങാനും എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കാനും സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്തു. വസ്ത്രങ്ങൾ ഇപ്പോൾ സ്റ്റോറുകളിൽ എത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ പല രാജ്യങ്ങളും വൻകരകളും താണ്ടുന്നുണ്ട്. വാർഡ്രോബുകൾ നിറയുന്നതിനനുസരിച്ച്, വളരെ കുറച്ചുമാത്രം ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രങ്ങളും തുണിമാലിന്യങ്ങളും കൊണ്ട് ലാൻഡ്‌ഫില്ലുകളും നിറയുകയാണ്.

എല്ലെൻ മക്ആർതർ ഫൗണ്ടേഷൻ്റെ (Ellen MacArthur Foundation) കണക്കനുസരിച്ച്, ഈ അശാസ്ത്രീയമായ വ്യവസ്ഥിതി ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഓരോ വർഷവും കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിൻ്റെ നഷ്ടം വരുത്തിവെക്കുന്നതോടൊപ്പം ഗുരുതരമായ പരിസ്ഥിതി ആഘാതവും ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. അന്താരാഷ്ട്ര വിമാന സർവീസുകളും കപ്പൽ ഗതാഗതവും ചേര്‍ന്ന് ഉണ്ടാക്കുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ തുണി ഉൽപ്പാദനത്തിലൂടെ പ്രതിവർഷം പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നത്. സിന്തറ്റിക് തുണിത്തരങ്ങൾ അലക്കുന്ന സമയത്ത് നദികളിലേക്കും സമുദ്രങ്ങളിലേക്കും പ്ലാസ്റ്റിക് നാരുകൾ പുറന്തള്ളുന്നു, കൂടാതെ ഉൽപ്പാദനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ദ हानिकारक രാസവസ്തുക്കൾ തൊഴിലാളികളെയും പരിസ്ഥിതിയെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നു. വസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉപഭോഗം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് പ്രശ്നത്തിൻ്റെ വ്യാപ്തിയും വർദ്ധിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് വസ്ത്രങ്ങൾ നന്നാക്കുക, തുണി കഷ്ണങ്ങൾ പുനരുപയോഗിക്കുക, ഈടുനിൽക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിക്കുക തുടങ്ങിയ ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ വെറുമൊരു വിനോദം എന്നതിലുപരി, നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്തുക്കളുമായി എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്ന് പുനർവിചിന്തനം ചെയ്യാനുള്ള സുപ്രധാന വഴികളായി മാറുന്നത്.

ഐക്യം സ്പേസിലെ സ്റ്റിച്ചിംഗ് ക്ലബ് ഒരു ചെറിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അധിഷ്ഠിത സർക്കുലർ ഇക്കോണമിയുടെ (circular economy) നല്ലൊരു ഉദാഹരണമാണ്, ഇവിടെ തുണിത്തരങ്ങൾ ചരക്കായി മാറുന്നതിന് പകരം സമൂഹത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ വിനിമയം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി കാണുന്ന “ഉണ്ടാക്കുക, ഉപയോഗിക്കുക, ഉപേക്ഷിക്കുക” എന്ന രീതിക്ക് പകരം, കേടുപാടുകൾ തീർക്കൽ, പുനരുപയോഗം, പുനർരൂപകൽപ്പന എന്നിവയിലാണ് ഈ സ്റ്റിച്ചിംഗ് ക്ലബ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. കൈകൊണ്ട് പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ഓരോ തോൾബാഗും മാലിന്യക്കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തിയ തുണിയെയും, പുതിയ സാമഗ്രികളുടെ കുറഞ്ഞ ഉപഭോഗത്തെയും, ഒപ്പം കൂട്ടായ പരിശ്രമത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ സുസ്ഥിര ഉൽപ്പാദനത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

കൊച്ചിയിലെ ബ്രഹ്മപുരം ലാൻഡ്‌ഫില്ലിലെ നഗര ഖരമാലിന്യക്കൂമ്പാരം (ചിത്രം: ഇജെ അറ്റ്‌ലസ്)

പഴയ തുണിത്തരങ്ങൾക്ക് പുതിയ ജീവൻ ലഭിക്കുന്ന ഇടം

സുസ്ഥിരത എന്നത് ഈ കഥയുടെ ഒരു വശം മാത്രമാണ്. സ്റ്റിച്ചിംഗ് ക്ലബ് നൈപുണ്യ വികസനത്തിനും സംരംഭകത്വത്തിനുമുള്ള ഒരു ഇടം കൂടിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ക്ലബ്ബിലെ സ്ഥിരം സന്ദർശകരായ സനീറയും ലിജോയും തങ്ങളുടെ അധ്യാപികയായ മേരിയുടെ ദയയെക്കുറിച്ചും ക്ഷമയെക്കുറിച്ചും ആവേശത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നു. ഇവർ ഇരുവർക്കും മുൻപ് തയ്യൽ പരിചയമില്ല; എന്നിരുന്നാലും, ഈ കല പഠിക്കാൻ അവർക്ക് വലിയ താല്പര്യമുണ്ട്. "അവരുടെ പഠിക്കാനുള്ള ആത്മാർത്ഥമായ താല്പര്യമാണ് എന്നെ എല്ലാ ദിവസവും മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നത്", മേരി പ്രതികരിക്കുന്നു. നേരെമറിച്ച്, രേവതിക്ക് വീട്ടിൽ തയ്യൽ മെഷീൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒറ്റയ്ക്ക് അത് ഉപയോഗിക്കാനുള്ള പ്രചോദനം അവർക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. "പല സ്ത്രീകളും ഒരുമിച്ചു കൂടുന്നതും, തെറ്റുകൾ വരുത്തുന്നതും, അറിവുകൾ പങ്കുവെക്കുന്നതുമാണ് ബാഗുകൾ തുന്നാൻ എനിക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകിയത്", രേവതി പറയുന്നു. ഈ പ്രോഗ്രാമിൽ ചേരുന്ന പല സ്ത്രീകൾക്കും തുടക്കത്തിൽ തയ്യലിൽ കാര്യമായ പരിചയമുണ്ടാകാറില്ല. അടിസ്ഥാന തയ്യൽ ജോലികളിൽ നിന്നും കേടുപാടുകൾ തീർക്കുന്നതിൽ നിന്നും തുടങ്ങി ഉൽപ്പന്ന നിർമ്മാണത്തിലേക്കും വരുമാന മാർഗ്ഗത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ക്ലബ്ബിന്റെ പഠന മാതൃക ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.

തുണി മുറിക്കുന്നതും തയ്ക്കുന്നതും മുതൽ ഗുണനിലവാര പരിശോധനയും ഫിനിഷിംഗും വരെ ഒരു ബാഗ് പ്രൊഫഷണലായി എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാമെന്ന് അംഗങ്ങൾ ഇവിടെ പഠിക്കുന്നു. ഓരോ തോൾബാഗും പൂർണ്ണമായി തയ്യാറായിക്കഴിഞ്ഞാൽ കണിശമായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുന്നുണ്ട്. തയ്യലുകളുടെ ബലവും വൃത്തിയും പരിശോധിക്കുന്നു. ഈട് ഉറപ്പാക്കാൻ പിടികൾ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നു. തുണിയുടെ ഗുണനിലവാരം, അലൈൻമെന്റ്, ആകൃതി, ഫിനിഷിംഗ് എന്നിവയെല്ലാം സൂക്ഷ്മമായി വിലയിരുത്തുന്നു.

ഈ പ്രോഗ്രാമിൽ പങ്കാളികളാകുന്ന പല സ്ത്രീകൾക്കും ഈ ബാഗുകൾ ഒരു വരുമാന മാർഗ്ഗം കൂടിയാണ്. خام സാമഗ്രികൾ (raw materials) വിലകുറഞ്ഞതോ സൌജന്യമായി ലഭിക്കുന്നതോ ആയതുകൊണ്ട് തന്നെ വലിയ നിക്ഷേപമില്ലാതെ അംഗങ്ങൾക്ക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങാം. അതിലുപരി, അവർക്ക് തങ്ങളുടെ കഴിവുകളിൽ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തിയെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ഒരു ഉൽപ്പന്നം പൂർണ്ണമായി നിർമ്മിച്ച്, അതിന് വില നിശ്ചയിച്ച് വില്പന നടത്തുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന അനുഭവം, കുറഞ്ഞ റിസ്ക് മാത്രമുള്ളതും പിന്തുണ നൽകുന്നതുമായ ഒരു അന്തരീക്ഷത്തിൽ സ്ത്രീകളെ സംരംഭകത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

കാലക്രമേണ, ഈ തയ്യൽ കേന്ദ്രം വെറുമൊരു വർക്ക്‌ഷോപ്പ് എന്നതിനപ്പുറം ഒരു കൂട്ടായ്മയായി മാറുന്നു. വീട്ടുജോലികൾക്കുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിപ്പോകുമായിരുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾക്കും, സർഗ്ഗാത്മകമായ ആവിഷ്കാരങ്ങൾക്കും, ഒപ്പം കൂട്ടായ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ഇവിടെ അവസരം ലഭിക്കുന്നു. പരസ്പരമുള്ള പഠനത്തിലൂടെ കഴിവുകൾ കൈമാറുന്നു. വിഭവങ്ങൾ കൂട്ടായി പങ്കിടുന്നു. ഒടുവിൽ, ദിവസേനയുള്ള ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ പതുക്കെ നല്ല ബന്ധങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കപ്പെടുന്നു.

വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനവും ഉപയോഗിച്ച് കളയുന്ന സംസ്‌കാരവും വേഗത്തിൽ വളരുന്ന ഇന്നത്തെ കാലത്ത്, ഐക്യം സ്പേസിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന ബാഗുകൾ മറ്റൊരു ചിന്താഗതിയാണ് മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. സുസ്ഥിരത എന്നത് പ്രാദേശികവും, കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതും, കമ്മ്യൂണിറ്റിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ളതുമാകാം എന്ന് അവ തെളിയിക്കുന്നു. കേടുപാടുകൾ തീർക്കലും പുനരുപയോഗവും വെറുമൊരു പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് സാമൂഹികമായ ഒന്ന് കൂടിയാണെന്ന് അവ കാണിച്ചുതരുന്നു.

ഈ തോൾബാഗുകളിൽ ഓരോന്നിലും സാധനങ്ങളോ പുസ്തകങ്ങളോ മാത്രമല്ല ഉള്ളത്. അതിൽ കൂട്ടായ അധ്വാനത്തിൻ്റെ മണിക്കൂറുകളും, സർഗ്ഗാത്മകതയും, സംഭാഷണങ്ങളും, കരുതലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. മാലിന്യക്കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെടുത്തിയ സാമഗ്രികളുടെ കഥയും, സ്ത്രീകൾ പരസ്പരം പകർന്നുനൽകിയ കഴിവുകളും, ഒപ്പം തങ്ങളുടെ സുസ്ഥിരമായ ഒരു ഭാവി പതുക്കെ തുന്നിച്ചേർക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടായ്മയുടെ കഥയും അത് പങ്കുവെക്കുന്നു — ഓരോ ബാഗിലൂടെയും.